Mazowieckie Ścieżki. Wyprawy w okolice Warszawy utartymi i własnymi szlakami...

Zapraszam na rowerowe rozpoznanie wschodniego Mazowsza. Tereny atrakcyjne i łatwe do zdobycia- dojazd liniami kolejowymi, nieuuczęszczane szosy. Trasa prowadzi skrajem wysoczyzn lub w dolinach rzecznych- na początku trochę różnic terenów i miejsc widokowych. Lasy, łąki, czyste wody Liwca, dwa jeziora, atrakcyjne w miarę miejsca jak zamek w Liwie, Węgrów znany nie tylko z biesiad disco polo, skansen zabytkowych budowli wiejskich w Suchej. Najlepiej wyruszać przy wietrze z pd.-wschodu.

Trasa: Sosnowe (linia do Siedlec)- Bojmie- Słuchocin- Sucha Nw.- Polków Daćbogi-Ziomaki-Grodzisk- Karczewiec-LIW-WęGRóW-Popielów- Turna- Grubaki-Górki Boże-Paplin- Kalinowiec- Twarogi-Wygorzele- Kamionna-Baczki- Ostrówek Węgrowski (linia Małkinia-Warszawa Wileńska), 65 km. Można jechać z Siedlec przez Chodów na wzgórza w Kisielanach, stąd do Suchej przez Mokobody i cudowne (?) źródło w Budzieszynie.

Wyruszaj na wirtualną przejażdżkę- kliknij w link!

Zapraszam na stronę bloga Zacisze, gdzie w kategorii Okolice obejrzeć można album ze zdjęciami mało znanych, ale bardzo ciekawych zakątków tego niepozornego "miasta", jakim są Marki.

WIRTUALNA WYCIECZKA

Mazowiecki PK - obejrzyj fotoalbum

Więcej o Mazowieckim oraz mapa - patrz link z boku witryny.

Patrz też: Radiówek.

http://flickr.com/photos/34382787@N08/sets/72157612479657793/

O linii otwockiej napisano wiele, jest też obiektem pożądania dla wielu osób zamierzających kupić w atrakcyjnym miejscu działkę i osiedlić się w starym, sosnowym lesie na rubieżach Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Willowy Anin ze swoimi Poprzecznymi i śladami po Tuwimie, Gałczyńskim, Radość i Międzylesie za samą nazwę- te strony po prostu się lubi. Niegdyś przyjmowały w letnie miesiące tysiące Warszawiaków żądnych odpoczynku, których nie było stać na Zakopane itp., ale odpoczywali za to w zdrowym otoczeniu i woni eterycznych olejków. Nawet dzisiaj, póki nie do końca przegrodzono leśne drogi płotami rezydencji, można do woli spacerować i jeździć rowerem po obrzeżach linii otwockiej , odkrywając wiele ciekawych zakątków.

Warto zajrzeć na strony związane z linią, gdzie wyeksponowano wiele fotografii archiwalnych i udokumentowano oryginalne budownictwo nadświdrzańskie oraz na gazeta.pl do spacerownika po Aninie i Wawrze.

  Zobacz galerię 119 zdjęć z baz przeciwlotniczych nad Zalewem Zegrzyńskim, fortu Beniaminów oraz pięknych lasów Nieporęckich (uroczysko Białobrzegi i Radzyminek).- opcja details lub slideshow.

Dojazd: szosa Warszawa- Nieporęt- ul. Płochocińska, autobus 705 lub 734 z żerania fso- co godzinę, 35 min jazdy (odjazd 15 min po pełnej godzinie, parzyste- kursy do Rynii), można przewieźć bezpłatnie rower. Pociągi KM z W-wy Gdańskiej przez Legionowo do Dąbkowizny (Radzymin/Tłuszcz)- głównie latem. Polecana trasa z Białobrzegów lub Rynii przez Dąbkowiznę i Puszczę Słupecką do Czarnej Strugi (bus 718) lub Olesina (120,134).

Polecana szczegółowa internetowa mapa gmin Nieporęt i Radzymin.

W lasach liczne szlaki rowerowe gm. Nieporęt i rowerowego powiatu legionowskiego (opisy na stronach).

Teledysk patronacki- polecam! (gdzieś było tłumaczenie, zgubiło się)

Ziemno-betonowy fort wybudowano na planie nieregularnego pięcioboku. Jest to standardowy projekt inż. Wieliczki dostosowany do warunków terenowych. Przez to fort ma kształt asymetrycznego trapezu. Szyja jest oparta w kierunku zachodnim, natomiast cały fort kieruje się w stronę północno-wschodnią.

Obiekt posiadał jeden wał dla artylerii i dla piechoty. Jest on aktualnie trochę zniszczony w kilku miejscach. Koszary, wybudowane w szyi fortu, były bronione przez kaponierę szyjową. Kaponiera ta niestety została zniszczona, jak też część środkowa koszar. Koszary są połączone z wałem za pomocą poterny z czterema wyjściami na dziedziniec fortu. Poterna jest przykryta nasypem ziemnym i lekko skręca na południe, dzieląc teren fortu na dwie części (większą północną i mniejszą południową). Przy wale prawego czoła poterna łączy się ze schronem pogotowia dla artylerzystów. W barkach fortu były dwa wolnostojące tradytory (po jednym na południu i północy). Pozostały po nich tylko zwały betonu.

Fort posiada oczywiście fosę. Była ona broniona przez kaponierę na wschodzie i dwie półkaponiery (północna i południowa). Żadna z kaponier nie przetrwała do naszych czasów natomiast galeria przeciwskarpowa nie została nigdy wykonana. Kaponiery były połączone z dziedzińcem za pomocą potern z wyjściami w wale. Aktualnie istnieje tylko poterna środkowa, chociaż prowadzi do nieistniejącej kaponiery. Po pozostałych poternach nie pozostały nawet wejścia. Wejścia do potern zabezpieczone zostały przelotniami i posiadały magazyny dla artylerii. Nad wejściami wybudowane były schrony pogotowia dla artylerzystów. Pomiędzy schronami a magazynami znajdowały się windy do podawania amunicji do działek. Na samym wale usytuowane zostały stanowiska dla działek przeciwszturmowych. Po stanowiskach nie ma teraz nawet śladu. Być może do rozpoczęcia wojny nie zostały wybudowane (www.forty.hg.pl).

Od strony szosy witają nas koszary szyjowe, sale są półkoliście sklepione. Na górze charakterystyczny rządek wywietrzników kazamat. Cały kompleks wyraźnie coraz bardziej popada w ruinę, wszystko ogarnia piasek i samosiejki drzew, wały rozjeżdżają motocrossowcy. Jego właściciel - Agencja Mienia Wojskowego - wynajmuje historyczne nasypy firmom, które przeprowadzają tu jazdy próbne. Sęk w tym, że obiekt jest niezwykle cenny i wpisany do rejestru zabytków. Na próby samochodowe na historycznych wałach potrzebna jest zgoda konserwatora. A konserwator zabytków udaje, że nic się nie dzieje.
Zwały betonu, rozległe dziedzińce i nieliczne mroczne korytarze podziemne (wymieniona wyżej poterna) nadal jednak przyciągają poszukiwaczy skarbów, militarystów i różnej maści poszukiwaczy przygód. Istnieje tu kilka tras wspinaczkowych. Naprzeciw wjazdu do fortu stała niegdyś gajówka.

Białobrzegi – wieś i wojskowe osiedle przy wschodnim brzegu Zalewu, na skraju Lasów Nieporęckich, tworzące wraz z Rynią i Pilawą duży kompleks wypoczynkowy. Dojazd A: 705 z Warszawy – Żerania oraz PKS (dw. Zachodni – Radzymin/ Załubice). Pod lasem, na wschód od wsi i na pn. od pętli 705, przy strzelnicy, na zalesionym wzgórzu znajduje się cmentarz – mauzoleum 30.000 żołnierzy radzieckich, poległych w trakcie forsowania silnej linii obrony hitlerowskiej na Narwi w 1944 roku (VIII. 1944 – I.1945).

W 1907 na ziemiach folwarku zbudowano koszary dla garnizonu fortu Beniaminów. Powstał kompleks kilkunastu charakterystycznych ceglanych koszarowców (dziś naprzeciw pętli 705). Obiekty wyróżniają się bogatymi ceglanymi dekoracjami. Koszary pokryto spadzistymi dachami z niewielkimi, półkolistymi okienkami, charakterystycznymi dla carskiego budownictwa garnizonowego. W okresie międzywojennym w białobrzeskich koszarach stacjonował 2 Batalion Radiotelegraficzny. Od sierpnia 1941 do lipca 1944 roku przebywało tu i w forcie Beniaminów ponad 30 tys. jeńców radzieckich. Połowa z tych żołnierzy została tutaj zamordowana. Hitlerowcy internowali w koszarach także żołnierzy włoskich po rozpadzie osi Rzym - Berlin, po wojnie można było na brzegu lasu napotkać włoskie kamienie nagrobne.

We wsi 7 pomnikowych dębów, na rondzie pomnik Legionów. Nad zalewem ośrodki wypoczynkowe, plaża przy dawnym hotelu Mazowsze, skąd piękny widok na główny zbiornik Zalewu.ªªªPrzechadzki do fortu Beniaminów, nad śródleśne jezioro Parów Karaski.Od hotelu Mazowsze można przespacerować się wałem wzdłuż brzegu Zalewu do starej części wsi i przystani Diana Marina (barek), przy brzegu ładne łączki i olsy lasu zwanego Laguną.Od pętli 705 na południe- las sosnowy z wydmami i zabagnioną dolinką wiosną pełną kosaćców.

Warto znależć się otoczonej borami sosnowymi Rejentówce, dawnym letnisku, zwanym też Brzozowymi Sieniami (szosą do Załubic – ul. Wróblewskiego). W dwudziestoleciu międzywojennym rejent Zygmunt Korniłowicz kupił piaszczyste laski, które po rozparcelowaniu na działki sprzedał z dużym zyskiem warszawiakom. Na letnisko ze swoimi kotami przyjeżdżała i opisywała je ciepło pisarka Helena Boguszewska. Można tu zażyć kąpieli w meandrującej, ładnie wciętej Rządzy (ul. Rzeczna), albo przespacerować się pachnącymi ziołami łąkami w kierunku Łosia i Mokrego.W Rudzie za Rejentówką rośnie ładny okaz wiązu górskiego. Na jego wysokości za rzeką stał dawniej majątek Dąbrowszczyzna, którego właściciele również sprzedawali parcele letniskowe w sąsiednim lesie. Podmokłe łąki ciągnące się między lasami od Rudy po Sokołówek (tzw. Koźlicha) są związane z opowieściami o straszących tu diabłach. Dąbrowszczyznę i okolice a także radzyminskie targi barwnie opisuje we wspomnieniach T. Dąbrowski.

W lasach między Sokołówkiem, Łosiem a Rejentówką szkoliły się warszawsko – praskie oddziały AK oraz oddziały wołomińskiej AK– „Rajski Ptak”; pod Sokołówkiem istniało „Orle Gniazdo” – obozowisko szkolenia bojowego instruktorów Szarych Szeregów.

Radiostacja- wirtualna eksploracja

Lesisty, wydmowy teren pomiędzy rzeczką Mienią, Świdrem a szosą Lubelską oraz osiedlem Radiówek zajmowała kiedyś radiostacja kontrwywiadu i zagłuszania Wolnej Europy. Jest tu wiele ładnych punktów widokowych oraz całe połacie wrzosów. Kilka lat temu maszty zdemontowano, pozostały po nich słupy w kształcie szubienic i narysy w kształcie rombów na zdjęciach satelitarnych. Dawniej z góry Lotnika pod Józefowem widziało się tu ponad lasami plątaninę masztów, sieci, drutów. Część bliżej Mieni i Emowa nadal wykorzystuje wojsko. Przy szosie lubelskiej stoi przedwojenny, elegancko licowany klinkierem gmach radiostacji- jest niedostępny. Podziemna fabryka- radiostacja, mieszcząca czynne hydrofory i generatory mocy, zamaskowana wysokim wzgórzem, znajduje się pomiędzy Radiówkiem a Mądralinem. Największe wrażenie sprawia eksploracja obiektu po zmroku.

Relacja z wizyty ukrytej na stokach łużowej Góry tajnej kwatery dowodzenia Układu Warszawskiego na wypadek ataku kapitalistycznymi głowicami nuklearnymi. Zdjęcia innych autorów- w tym sprzed zdewastowania- na stronie forgotten.pl.

Zwiedzanie wirtualne- klik!

Największą frajdę sprawia rozpoznanie kwatery przy świetle latarek.

Łęgi Czarnej Strugi – rezerwat leśny, utworzony 15.XII.1980 na powierzchni 39.53 ha. Celem ochrony jest rzadki, naturalny łęg wiązowo – jesionowy. W środkowej części rośnie 70 – 80 letni drzewostan, złożony z wiązu szypułkowego, olszy czarnej i jesionu wyniosłego. Podszyt tworzą grab, czeremcha, leszczyna, jawor, lipa, dereń, kalina, porzeczka. W bujnym runie wyróżniają się: niecierpek, pokrzywa, szczyr trwały, gajowiec żółty, kurdybanek. W rezerwacie stanowiska chronionego wawrzynka wilczełyko i jaskra kosmatego. Liczna fauna ptasia; dziki, sarny, czasem łosie. Planowane jest włączenie rezerwatu do Europejskiej Sieci Ekologicznej "NATURA 2000". Od strony zachodniej rezerwat sąsiaduje z zarastającymi, podmokłymi łąkami Serwitutami (żaby, perkozy, łyski, storczyki- patrz Puszcza Słupecka). Szlak zielony, od płn. szosa Struga – Legionowo. Najdogodniejsze dojście również z pętli 120, 134 w warszawskim Olesinie- 1,5km wyjeżdżoną drogą na pn. i wsch.

Puszcza Słupecka – rezerwat leśny o pow. 160 ha, chroniący najcenniejsze fragmenty historycznej Puszczy Słupeckiej, rozciągnięte wzdłuż rzeczki Czarnej na zach. od Marek- Strugi. Jest to bogactwo zróżnicowanych zbiorowisk leśnych o dużym stopniu naturalności: łęgi, grądy i bory, z bogatymi stanowiskami roślin chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Kompleks leśny, w którym znajduje się rezerwat Puszcza Słupecka bogactwem gatunków dorównuje Białowieskiemu Parkowi Narodowemu. Rosnące tu grądy to wielogatunkowe lasy liściaste dębowo - grabowo - lipowe, z udziałem klonów, świerka, jesionu, wiązu, dębu i grabu.
Zbiorowisko grądu subkontynentalnego jest bogate w rzadkie i chronione gatunki, rośnie w nim m.in. wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity, zawilec żółty, przylaszczka pospolita i gajowiec żółty. Wczesną wiosną, gdy na drzewach nie ma jeszcze bujnego listowia a do ziemi dociera więcej światła, w runie grądu zakwita barwny kobierzec kwiatów. Nad brzegami rzeki Czarnej, w zespole podtapianego wiosną żyznego łęgu jesiono-olszowego, często spotkać można chmiel i ostrożeń. W olsach, bagiennych lasach, dłuższy czas podtopionych, na kępkach turzyc i korzeniach usadowiły się czermień błotna, turzyca błotna oraz kaczeńce i irysy. Bujne runo dorasta do metra wysokości.

Urozmaiceniem łęgów i grądów są bory mieszane, które występują w południowej części obiektu, gdzie w drzewostanie rośnie sosna pospolita, a w runie m.in. paprotka zwyczajna. Krajobraz rezerwatu urozmaica łąka, przylegająca do rzeki Czarnej.

Rezerwat zasiedla wiele gatunków zwierząt. Z owadów najciekawszy jest dla obserwatora paź żeglarz i chrabąszcz majowy. Z płazów można spotkać kilka gatunków żab: rzekotkę drzewną, ropuchę szarą, żabę jeziorkową i moczarkową, traszkę zwyczajną. Gady reprezentują jaszczurki: zwinka, żyworodna i padalec oraz lubiacy wilgoć zaskroniec. Obserwowano tu żmiję zygzakowatą.

Licznie reprezentowane są tu drobne wróblowate ptaki śpiewające: wszystkie zięby, skowronki borowe, świergotki, pełzacze, rudziki, wszystkie sikory, zaganiacze, strzyżyki, paszkoty, wilgi, mysikróliki, sierpówki, dudki, nad wodą zaobserwujemy zimorodka. Z większych ptaków występują: kukułki, dudki, dzięcioł duży, sowy: puszczyk, płomykówka, pójdźka, kruk oraz dzienne drapieżniki: jastrząb, myszołów i krogulec.
Na terenach podmokłych można zaobserwować ptaki terenów nieleśnych: czaplę siwą, remizy, ostatnio spotyka się bociana czarnego. W rezerwacie bytują duże ssaki leśne: dziki, sarny, lisy i współlokatorzy ich nor- jenoty, są zające, żerują łosie. Małe ssaki to: pospolicie występująca nornica ruda, mysz wielkooka leśna, łasica, kuna leśna, jeż. W pobliżu skraju lasu bytują tchórz i kuna domowa.

Szlaki piesze czerwony, zielony, szlaki rowerowe żółty, zielony i niebieski.
♣♣♣ Prowadzone są starania o utworzenie w sąsiedztwie rezerwatu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego oraz dwóch użytków ekologicznych - "Kopalnie" i "Serwituty" (m.in. na obszarze turzycowych łąk z oczkami wodnymi- torfowisk niskich, olsów, borów i grądów). Przewiduje się tu ochronę czynną (np. wykaszanie łąk) i reintrodukcję niektórych gatunków. Zespół obejmował by zach. część Puszczy i przyległe doń łąki od strony Nieporętu- Aleksandrowa i Izabelina oraz Olesina. Tamtejszy świat zwierząt (jak i pozostałej części Puszczy Słupeckiej) fascynuje różnorodnością i bogactwem gatunków. Wiele z nich znajduje się na liście Dyrektywy Ptasiej Unii Europejskiej. Stwierdzono ponad 110 gatunków- lęgowy jest bocian czarny, liczna jest populacja derkacza (do 40 samców). Występują też kropiatka i zielonka, gąsiorek, ortolan (na podstawie jego pieśni Beethoven skomponował takty V Symfonii). Dość liczne są świerszczak i strumieniówka. Wzrosła liczebność żurawia - z jednej do dwóch par. Z ptaków drapieżnych lęgowe są myszołów i gołębiarz, pustułki i kobuzy oraz błotniaki stawowe i łąkowe. W bardzo mokrych latach w uroczysku "Serwituty" do lęgów przystępują perkozki i łyski. Można tam wtedy również spotkać cyranki, cyraneczki, oraz czernice i głowienki, a na całym obszarze krwawodzioby i rycyki. Na uwagę zasługują też stwierdzenia dziwonii, srokosza, pokrzewki jarzębatej, dudka oraz pójdźki i uszatki.
Spośród płazów na pewno występują żaby trawne i moczarowe, ropucha szara, kumak nizinny i rzekotka drzewna oraz żaby zielone. W okresie godów żaby moczarowej warto odwiedzić "Serwituty" - można zobaczyć tam nawet kilkaset wspaniale niebiesko ubarwionych samców. Gady są reprezentowane przez zaskrońca, żmiję oraz jaszczurkę zwinkę i żyworodną. Spośród ssaków warto odnotować występowanie bobra, norki amerykańskiej, łosia i borsuka.

W lasach można spotkać ciekawe rośliny: widłak jałowcowaty, paprotka zwyczajna, kopytnik pospolity i bluszcz pospolity - rośliny chronione oraz łuskiewnik różowy - roślinę pasożytującą na korzeniach drzew. W uroczysku "Serwituty" można zobaczyć storczyki. Podobnie jak owady, rośliny wymagają dokładniejszego zbadania (Jarosław Paciorek, www.bocian.org.pl).